Kosmos, technologia i nauka poprzez praktyczne doświadczenia.

W lutym w Astrobazach Kopernik odbył się cykl zajęć edukacyjnych realizowanych w ramach Krajowego Planu Odbudowy, podczas których uczestnicy mogli rozwijać swoje zainteresowania astronomią, techniką oraz naukami przyrodniczymi. Program zajęć łączył wiedzę teoretyczną z praktyką – obserwacjami nieba, eksperymentami, warsztatami technicznymi oraz pracą projektową.

Podczas spotkań uczestnicy poznawali budowę i rozmiary Drogi Mlecznej, czyli naszej galaktyki, a także dowiadywali się więcej o najbliższych galaktykach znajdujących się w naszym kosmicznym sąsiedztwie, takich jak Galaktyka Andromedy oraz Wielki i Mały Obłok Magellana. Ważnym elementem zajęć była również nauka orientacji na nocnym niebie. Uczestnicy pracowali z obrotową mapą nieba oraz programem Stellarium, dzięki czemu mogli sprawdzić, jakie obiekty astronomiczne są widoczne na wieczornym niebie. W trakcie obserwacji poznawano charakterystyczne gwiazdozbiory zimowego nieba, między innymi Oriona, Byka i Bliźniąt, a także podziwiano Mgławicę Oriona oraz tzw. Zimowy Sześciokąt.

Dużym zainteresowaniem cieszyło się tworzenie modelu Układu Słonecznego w skali 1:10 000. Uczestnicy wykonywali obliczenia dotyczące rozmiarów planet i Słońca oraz odległości pomiędzy nimi, a następnie wyznaczali w terenie miejsca odpowiadające położeniu poszczególnych planet. Powstał również przestrzenny model Układu Słonecznego w formie puzzli 3D.

W ramach warsztatów technicznych uczestnicy poznawali podstawy elektroniki i samodzielnie lutowali prosty układ elektroniczny – klucz telegraficzny. Po zmontowaniu sprawdzano jego działanie oraz analizowano ewentualne błędy w działaniu układu. Podczas zajęć omawiano także budowę kondensatora elektrycznego, jego właściwości oraz zastosowania, w tym również nowoczesne rozwiązania energetyczne takie jak superkondensatory.

Istotną częścią zajęć była analiza zjawisk astronomicznych, w tym zaćmień Słońca i Księżyca. Uczestnicy poznawali warunki, które muszą być spełnione, aby mogło dojść do tych zjawisk, a do ich modelowania wykorzystywano tellurium. W trakcie zajęć wyjaśniano również takie pojęcia jak ekliptyka, równik niebieski, górowanie Słońca, czas słoneczny lokalny, strefy czasowe oraz linia zmiany daty.

Uczestnicy poznawali także podstawy astronautyki i historii lotów kosmicznych. Omawiano misje programu Apollo oraz miejsca lądowań ludzi na Księżycu. Dużo uwagi poświęcono również współczesnym planom eksploracji kosmosu, w tym misji Artemis II. Analizowano parametry rakiety SLS oraz statku Orion, a także wykonywano obliczenia dotyczące przyspieszenia startowego rakiety i jej prędkości po pierwszych sekundach lotu. Porównywano również możliwości rakiety SLS z systemem SpaceX Starship.

Bardzo ważnym elementem zajęć była astrofotografia. Uczestnicy fotografowali między innymi mgławice refleksyjne w gwiazdozbiorze Oriona (M78, NGC 1973, NGC 1975, NGC 1977) oraz galaktykę spiralną NGC 2403. Następnie uczyli się porządkowania materiału fotograficznego, przygotowania zdjęć do stackowania oraz ich obróbki w specjalistycznych programach. Prowadzono również astrofotografię planetarną, fotografując Jowisza oraz Księżyc i poznając zasady doboru parametrów zdjęć oraz pracy z materiałem filmowym.

W Astrobazach prowadzono także bezpieczne obserwacje Słońca z wykorzystaniem specjalnych filtrów słonecznych i folii Baadera. Uczestnicy wykonywali zdjęcia naszej gwiazdy, analizowali aktywność słoneczną oraz liczbę plam słonecznych na podstawie wykonanych obserwacji.

Podczas zajęć nie zabrakło również eksperymentów fizycznych. W komorze próżniowej badano między innymi wpływ ciśnienia na temperaturę wrzenia wody oraz zachowanie powietrza w balonie. Uczestnicy budowali także prosty teleskop z soczewek, poznając zasady działania układów optycznych oraz zjawisko załamania światła. Duże zainteresowanie wzbudziły również pokazy z wykorzystaniem kuli plazmowej oraz rurek Plückera, które pozwalają obserwować wyładowania elektryczne w gazach.

Zajęcia obejmowały także projekty konstrukcyjne i kreatywne. Uczestnicy budowali modele rakiet kosmicznych, makietę bazy księżycowej oraz model rakiety Saturn V z klocków LEGO. W ramach warsztatów inżynieryjnych projektowano i konstruowano również różne konstrukcje z wykałaczek i pianek cukrowych, poznając podstawowe zasady stabilności budowli.

Lutowe zajęcia w Astrobazach Kopernik były okazją do rozwijania pasji naukowych, zdobywania praktycznych umiejętności technicznych oraz poznawania najnowszych osiągnięć współczesnej astronomii i technologii kosmicznych. Dzięki połączeniu obserwacji, eksperymentów, pracy z nowoczesnym oprogramowaniem oraz zajęć konstrukcyjnych uczestnicy mogli w ciekawy i aktywny sposób odkrywać tajemnice Wszechświata.